Ε.Π.Α.Ψ.Υ. Ν ΕΥΒΟΙΑΣ - ΠΑΓΚΟΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Ψυχικές δυσκολίες: Πρόβλημα ή πηγή γνώσης;

Η ψυχική υγεία είναι ένας τομέας που αφορά όλο και περισσότερους ανθρώπους και, ταυτόχρονα, μας καλεί να επανεξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε για τις ψυχικές δυσκολίες.

Με αφορμή το φετινό θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας Ψυχικής Υγείας, «Lived experiences heard: real voices, real change», καλούμαστε να στρέψουμε το βλέμμα μας στις βιωμένες εμπειρίες των ανθρώπων ως σημαντική βάση για την πραγματική αλλαγή.

Για πολλά χρόνια, ο άνθρωπος με ζητήματα ψυχικής υγείας αντιμετωπιζόταν κυρίως ως λήπτης υπηρεσιών, δηλαδή ως εκείνος που δέχεται μια διάγνωση, μια θεραπεία ή μια μορφή φροντίδας. Σήμερα, όλο και περισσότερο αναγνωρίζεται ένας διαφορετικός ρόλος.

Ο άνθρωπος με προσωπική εμπειρία μπορεί να είναι ταυτόχρονα φορέας γνώσης και εμπειρίας, αλλά και ενεργός διεκδικητής δικαιωμάτων.

Όταν κάποιοι έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να περιγράφουν, να ερμηνεύουν και να ορίζουν τι θεωρείται πρόβλημα και ποια είναι η κατάλληλη μορφή φροντίδας, αποκτούν παράλληλα μεγαλύτερη δύναμη στη λήψη αποφάσεων.

Η εμπειρία του ίδιου του ανθρώπου μπορεί να συμπληρώσει την επιστημονική γνώση και να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τι πραγματικά χρειάζεται ένας άνθρωπος στην καθημερινότητά του.

Για τον λόγο αυτό, η ενδυνάμωση των ανθρώπων με προσωπική εμπειρία ψυχικών δυσκολιών και η συμμετοχή τους στη λήψη αποφάσεων αποτελούν σημαντικά βήματα προς πιο ανθρωποκεντρικές υπηρεσίες.

Οι φωνές των ανθρώπων χρειάζεται να ακούγονται στη θεραπευτική διαδικασία αλλά και στον σχεδιασμό των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, στη διαμόρφωση πολιτικών, στην αξιολόγηση των παρεχόμενων υπηρεσιών και στις αποφάσεις που επηρεάζουν την καθημερινή τους ζωή. Ένας τρόπος μετον οποίο μπορεί να γίνει πράξη αυτή η συμμετοχή είναι η υποστήριξη από ομότιμους συμπαραστάτες (peer support).

Ο ομότιμος συμπαραστάτης είναι ένας άνθρωπος που αξιοποιεί τη δική του βιωμένη εμπειρία για να στηρίξει έναν άλλο άνθρωπο που βρίσκεται αντιμέτωπος με παρόμοιες δυσκολίες.

Στις Μονάδες Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης ΕΠΑΨΥ Εύβοιας, οι υπηρεσίες παρέχονται δωρεάν, με χρηματοδότηση από το Υπουργείο Υγείας. Η αλληλοϋποστήριξη μπορεί να πάρει διάφορες μορφές στην καθημερινότητα. Οι άνθρωποι που διαμένουν στις μονάδες μπορούν να συμμετέχουν σε ομάδες όπου συζητούν ζητήματα της καθημερινής ζωής, εκφράζουν τις ανάγκες και τις προτιμήσεις τους και συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων που αφορούν την κοινότητά τους.

Παράλληλα, μέσα από τη συνεργασία και την αλληλοϋποστήριξη μπορούν να ενισχύουν τις δεξιότητές τους, να μοιράζονται τρόπους αντιμετώπισης δυσκολιών και να αναζητούν από κοινού λύσεις σε προβλήματα της καθημερινότητας. Έτσι, δημιουργείται ένα δίκτυο αμοιβαίας υποστήριξης, όπου κάθε άνθρωπος έχει κάτι να προσφέρει και κάτι να μάθει.

Η πραγματική αλλαγή στην ψυχική υγεία δεν αφορά μόνο το να μιλάμε για τους ανθρώπους.

Αφορά το να δημιουργούμε τις προϋποθέσεις ώστε οι άνθρωποι να μιλούν οι ίδιοι, να ακούγονται και να συμμετέχουν στις αποφάσεις που τους αφορούν.

Κωνσταντίνα Τρικαλίτη Ψυχολόγος, MSc Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεύτρια Μονάδες Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης ΕΠΑΨΥ Ευβοίας