Πετρέλαιο: Γιατί οι τιμές στην Ευρώπη θα παραμείνουν στα ύψη

Παρά τη σημαντική πτώση στις τιμές πετρελαίου μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας δύο εβδομάδων μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, η Ευρώπη δεν μπορεί ακόμη να ανασάνει με ανακούφιση, λόγω των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων στις ενεργειακές προμήθειες του μπλοκ. 

Ο πόλεμος του Ιράν και το de facto κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ προκάλεσαν τη μεγαλύτερη διαταραχή εφοδιασμού στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA). Κι όλα δείχνουν ότι ο αντίκτυπος από τις επιθέσεις σε εγκαταστάσεις του Κόλπου θα διαρκέσει χρόνια.

 

Η Ευρώπη επηρεάζεται σημαντικά, παρά το γεγονός οτι προμηθεύεται μόνο ένα μικρό μερίδιο του πετρελαίου και του φυσικού αερίου της απευθείας μέσω του Ορμούζ, το οποίο ελέγχεται από τις ιρανικές δυνάμεις. Το άνοιγμα των Στενών ήταν ένα μη διαπραγματεύσιμο μέρος της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, καθώς η πλωτή οδός είναι απαραίτητη για τις παγκόσμιες μεταφορές πετρελαίου και LNG.

Το 2025, σχεδόν 15 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως πέρασαν από τα Στενά, σύμφωνα με τον IEA. Από αυτά, περίπου 600.000 βαρέλια ημερησίως, ή μόλις το 4%, κατευθύνθηκαν προς την Ευρώπη, σε σύγκριση με τις ημερήσιες ανάγκες της ΕΕ των 13 εκατομμυρίων βαρελιών. Ακόμα κι έτσι, μια ραγδαία πτώση των τιμών της βενζίνης στην Ευρώπη είναι απίθανη, ακόμη και αν επιτευχθεί διαρκής ειρηνευτική συμφωνία. «Αν υποθέσουμε οτι η ειρήνη θα επικρατήσει αύριο, δεν θα επιστρέψουμε στην κανονικότητα στο άμεσο μέλλον», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν.

Πώς επηρεάζουν τις ευρωπαϊκές εισαγωγές οι παγκόσμιες τιμές

Η ΕΕ εισάγει το 80-85% του πετρελαίου της, σύμφωνα με την Eurostat, από ένα ευρύ φάσμα προμηθευτών. Οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος, αντιπροσωπεύοντας το 15,1% σε αξία, ακολουθούμενες από τη Νορβηγία και το Καζακστάν. Το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου αργού πετρελαίου τιμολογείται έναντι του αργού πετρελαίου Brent, του κύριου διεθνούς σημείου αναφοράς.

Οι τιμές για την παράδοση του επόμενου μήνα αυξήθηκαν από 72-73 δολάρια ανά βαρέλι πριν από τον πόλεμο σε σχεδόν 120 δολάρια στο αποκορύφωμά τους, πριν από τη συμφωνία για την κατάπαυση του πυρός. Ακόμα και μετά την κατάπαυση του πυρός, η τιμή ήταν περίπου 93 δολάρια την Τετάρτη.

Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν επίσης αυξηθεί από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης αυξήθηκαν στα 50 ευρώ ανά MWh από περίπου 35,5 ευρώ πριν από τον πόλεμο, φτάνοντας στο μέγιστο των 61,93 ευρώ/MWh στις 19 Μαρτίου. Η τιμή διαμορφώθηκε γύρω στα 44 ευρώ/MWh την Τετάρτη, μετά την κατάπαυση του πυρός.

Τι πρέπει να γίνει για να πέσουν οι τιμές

Η Ευρώπη διαθέτει ορισμένα εργαλεία για να μειώσει την πίεση, όπως τα στρατηγικά αποθέματα -μέρος των 400 εκατομμυρίων βαρελιών του IEA- και μία σειρά από εθνικά μέτρα όπως μειώσεις φόρων, επιδοτήσεις και δελτία. Ωστόσο, «αυτά μπορούν μόνο προσωρινά να αποκλιμακώσουν την κατάσταση», δήλωσε ο Αντρέι Κοβατάριου, συνεργάτης στο Παγκόσμιο Κέντρο Ενέργειας του Ατλαντικού Συμβουλίου, ο οποίος μίλησε στο Euronews Business πριν από την κατάπαυση του πυρός.

Ο IEA εκτιμά ότι οι χώρες του Κόλπου έχουν μειώσει την παραγωγή πετρελαίου κατά τουλάχιστον 10 mb/d λόγω της διαταραχής, περίπου το 10% της παγκόσμιας ζήτησης. Αλλά η φυσική προσφορά είναι μόνο ένα μέρος της ιστορίας. Η αβεβαιότητα παίζει επίσης ρόλο. Υπάρχει «ένα μεγάλο ασφάλιστρο κινδύνου που οφείλεται στην αβεβαιότητα, αλλά παρατηρούμε επίσης μια μεγάλη πραγματική αναστάτωση στις ροές και την παραγωγή - επομένως δεν εξετάζουμε μια αγορά που καθοδηγείται αποκλειστικά από ψυχολογικά κριτήρια», δήλωσε ο Κοβατάριου.